Chapter 9 (Balbharati) · Class 6 Maharashtra SSC · MCQ Test
Data Handling (माहिती हाताळणी) MCQ Test — Class 6 Maharashtra SSC
Practice 10 multiple-choice questions with instant answer reveal and explanations.
Data Handling (माहिती हाताळणी) — MCQ Questions
1माहिती (Data) म्हणजे काय?
Show Answer+
Answer: विशिष्ट उद्दिष्टासाठी गोळा केलेली माहिती किंवा तथ्ये
Hint: माहिती म्हणजे केवळ संख्या नाहीत, तर ती काहीतरी अर्थपूर्ण सांगण्यासाठी गोळा केलेली असते.
Solution:
माहिती (Data) म्हणजे विशिष्ट उद्दिष्टासाठी गोळा केलेली तथ्ये, आकडेवारी किंवा निरीक्षणे. याचा उपयोग विश्लेषण करण्यासाठी आणि निष्कर्ष काढण्यासाठी होतो.
2खालीलपैकी कोणते विधान 'माहिती गोळा करणे' (Collecting Data) या प्रक्रियेचे उत्तम उदाहरण आहे?
Show Answer+
Answer: एका वर्गात किती मुले आहेत याची गणना करणे.
Hint: माहिती गोळा करणे म्हणजे काहीतरी जाणून घेण्यासाठी विशिष्ट माहिती एकत्र करणे.
Solution:
माहिती गोळा करणे म्हणजे एखाद्या विशिष्ट प्रश्नाची उत्तरे देण्यासाठी किंवा एखाद्या परिस्थितीबद्दल अधिक जाणून घेण्यासाठी संबंधित तथ्ये आणि आकडेवारी एकत्र करणे. 'एका वर्गात किती मुले आहेत याची गणना करणे' हे माहिती गोळा करण्याचे एक उत्तम उदाहरण आहे, कारण यात 'मुलांची संख्या' ही माहिती गोळा केली जात आहे.
3संख्या '8' साठी योग्य ताळेबंद चिन्हे (Tally Marks) कोणती आहेत?
Show Answer+
Answer: |||| |||
Hint: ताळेबंद चिन्हे वापरताना, प्रत्येक 5 च्या गटासाठी चार उभ्या रेषांवर एक तिरकी रेषा असते.
Solution:
ताळेबंद चिन्हे (Tally Marks) वापरताना, प्रत्येक 5 वस्तू किंवा घटनांसाठी '||||' असे चिन्ह वापरले जाते, जिथे चौथी उभी रेषा तिरकी असते. '8' या संख्येसाठी, आपल्याला एक '5' चा गट आणि त्यानंतर '3' चा गट लागेल.
म्हणून, 8 = 5 + 3. याचे ताळेबंद चिन्हे '||||' (5 साठी) आणि '|||' (3 साठी) असे होतील.
एकत्रितपणे: |||| |||
4एका दुकानात एका आठवड्यात विकल्या गेलेल्या पेन्सिल बॉक्सची संख्या खालीलप्रमाणे आहे: 12, 15, 12, 10, 15, 12, 15. '12' या संख्येसाठी वारंवारता सारणीमध्ये (Frequency Table) योग्य वारंवारता (Frequency) काय असेल?
Show Answer+
Answer: 3
Hint: वारंवारता म्हणजे दिलेल्या माहितीमध्ये एक विशिष्ट घटक किती वेळा येतो ती संख्या.
Solution:
दिलेली पेन्सिल बॉक्सची संख्या: 12, 15, 12, 10, 15, 12, 15.
आपल्याला '12' या संख्येची वारंवारता शोधायची आहे. याचा अर्थ '12' ही संख्या दिलेल्या यादीत किती वेळा आली आहे हे मोजणे.
यादीत '12' ही संख्या 12 (पहिले), 12 (तिसरे), 12 (सहावे) अशा तीन वेळा आली आहे.
म्हणून, '12' या संख्येची वारंवारता 3 आहे.
5एका वर्गातील विद्यार्थ्यांच्या आवडत्या फळांची वारंवारता सारणी खालीलप्रमाणे आहे: फळ | वारंवारता ---|--- आंबा | 10 केळी | 8 सफरचंद | 12 पेरू | 5 या सारणीनुसार, कोणत्या फळाला सर्वात कमी विद्यार्थी पसंत करतात?
Show Answer+
Answer: पेरू
Hint: सर्वात कमी वारंवारता असलेली फळ निवडा.
Solution:
वारंवारता सारणीमध्ये, 'वारंवारता' स्तंभामध्ये प्रत्येक फळाला पसंत करणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या दर्शविली आहे.
आंबा: 10 विद्यार्थी
केळी: 8 विद्यार्थी
सफरचंद: 12 विद्यार्थी
पेरू: 5 विद्यार्थी
यापैकी, 'पेरू' ची वारंवारता 5 आहे, जी सर्वात कमी आहे. म्हणून, पेरू या फळाला सर्वात कमी विद्यार्थी पसंत करतात.
6एका चित्रलेखात (Pictograph) जर 'एक सूर्य चिन्ह' 10 झाडे दर्शवत असेल, तर या 'सूर्य चिन्हा'ला काय म्हणतात?
Show Answer+
Answer: प्रमाण (Scale)
Hint: चित्रलेखात एक चिन्ह किती वस्तू दर्शवते हे सांगणाऱ्या माहितीला काय म्हणतात याचा विचार करा.
Solution:
चित्रलेखात (Pictograph), एक विशिष्ट चिन्ह किती वस्तू किंवा संख्या दर्शवते हे निश्चित केले जाते. याला 'प्रमाण' (Scale) असे म्हणतात.
प्रमाणामुळे आपल्याला चित्रलेखातील माहितीची अचूक गणना करता येते. उदा. 'एक सूर्य चिन्ह' 10 झाडे दर्शवणे हे प्रमाण आहे.
7एका शाळेतील विद्यार्थ्यांच्या आवडीच्या खेळांचा चित्रलेख खालीलप्रमाणे आहे: क्रिकेट: ⚾⚾⚾⚾⚾ फुटबॉल: ⚽⚽⚽ खो-खो: ⛹️⛹️⛹️⛹️ जर ⚾ (क्रिकेट बॉल) = 5 विद्यार्थी, ⚽ (फुटबॉल) = 3 विद्यार्थी आणि ⛹️ (खेळाडू) = 2 विद्यार्थी असेल, तर क्रिकेट किती विद्यार्थ्यांना आवडते?
Show Answer+
Answer: 25 विद्यार्थी
Hint: क्रिकेटच्या चिन्हांची संख्या मोजा आणि एका चिन्हाचे मूल्य (प्रमाण) वापरा.
Solution:
चित्रलेखात क्रिकेटसाठी ⚾⚾⚾⚾⚾ अशी 5 चिन्हे आहेत.
प्रमाणानुसार, ⚾ (एक क्रिकेट बॉल) = 5 विद्यार्थी.
एकूण क्रिकेट आवडणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या = चिन्हांची संख्या × एका चिन्हाचे मूल्य
एकूण विद्यार्थी = 5 × 5 = 25 विद्यार्थी.
8स्तंभलेखात (Bar Graph), उभी अक्ष (Vertical Axis) सहसा काय दर्शवते?
Show Answer+
Answer: वारंवारता किंवा संख्या (Frequency or Quantity)
Hint: स्तंभलेखात स्तंभांची उंची कशावर अवलंबून असते याचा विचार करा.
Solution:
स्तंभलेखात (Bar Graph) दोन अक्ष असतात: आडवी अक्ष (Horizontal Axis) आणि उभी अक्ष (Vertical Axis).
आडवी अक्ष सहसा माहितीचे प्रकार (Categories) दर्शवते, जसे की वस्तूंची नावे, दिवसांची नावे इत्यादी.
उभी अक्ष सहसा वारंवारता (Frequency) किंवा संख्या (Quantity) दर्शवते, जी प्रत्येक प्रकाराशी संबंधित असते. स्तंभांची उंची या वारंवारतेनुसार ठरते.
9खालील स्तंभलेखाचे वर्णन वाचा: एका दुकानात एका दिवसात विकल्या गेलेल्या वेगवेगळ्या वस्तू: - पेन्सिल बॉक्स: स्तंभ 10 युनिट्स उंच - रबर: स्तंभ 5 युनिट्स उंच - पेन: स्तंभ 15 युनिट्स उंच - वही: स्तंभ 8 युनिट्स उंच या माहितीनुसार, किती पेन विकले गेले?
Show Answer+
Answer: 15
Hint: पेन या वस्तूशी संबंधित स्तंभाची उंची किती आहे ते पहा.
Solution:
दिलेल्या स्तंभलेखाच्या वर्णनानुसार, प्रत्येक वस्तूच्या विक्रीची संख्या स्तंभाच्या उंचीनुसार दर्शविली आहे.
पेन्सिल बॉक्स = 10 युनिट्स
रबर = 5 युनिट्स
पेन = 15 युनिट्स
वही = 8 युनिट्स
पेन या वस्तूसाठी स्तंभाची उंची 15 युनिट्स आहे, याचा अर्थ 15 पेन विकले गेले.
10एका वर्गातील विद्यार्थ्यांच्या आवडीच्या रंगांचा स्तंभलेख खालीलप्रमाणे आहे: - निळा: 12 विद्यार्थी - लाल: 10 विद्यार्थी - हिरवा: 15 विद्यार्थी - पिवळा: 8 विद्यार्थी या माहितीनुसार, कोणत्या रंगाला लाल रंगापेक्षा जास्त विद्यार्थी पसंत करतात?
Show Answer+
Answer: हिरवा
Hint: लाल रंगाला पसंत करणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या आणि इतर रंगांना पसंत करणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या यांची तुलना करा.
Solution:
दिलेल्या स्तंभलेखाच्या माहितीनुसार, प्रत्येक रंगाला पसंत करणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या खालीलप्रमाणे आहे:
निळा: 12 विद्यार्थी
लाल: 10 विद्यार्थी
हिरवा: 15 विद्यार्थी
पिवळा: 8 विद्यार्थी
आपल्याला 'लाल रंगापेक्षा जास्त विद्यार्थी पसंत करतात' असा रंग शोधायचा आहे. लाल रंगाला 10 विद्यार्थी पसंत करतात.
निळा (12) हा 10 पेक्षा जास्त आहे. हिरवा (15) हा 10 पेक्षा जास्त आहे. पिवळा (8) हा 10 पेक्षा कमी आहे.
पर्यायांमध्ये, 'हिरवा' हा एकमेव रंग आहे ज्याला लाल रंगापेक्षा जास्त विद्यार्थी (15 > 10) पसंत करतात.
Want more questions?
Practice 60+ questions with AI-powered doubt clearing and step-by-step solutions.
Tips for Data Handling (माहिती हाताळणी) MCQs
- 1Read each question carefully and identify what is being asked before looking at the options.
- 2Try to solve the problem mentally or on paper first, then match your answer with the options.
- 3Use elimination — rule out clearly wrong options to improve your chances even when unsure.
- 4Check units, signs, and edge cases — these are common traps in Data Handling (माहिती हाताळणी) MCQs.
- 5Review your mistakes after completing the test to build lasting understanding.
Master Data Handling (माहिती हाताळणी) on SparkEd
Go beyond MCQs. Practice at three difficulty levels with instant feedback, solutions, and an AI coach to clear every doubt.
Start PractisingSparkEd Maths offers free MCQ tests for Class 1-10 across 7 education boards. All questions are aligned to the 2025-26 syllabus with step-by-step solutions and AI-powered doubt clearing.