Chapter 4 (Balbharati) · Class 6 Maharashtra SSC · MCQ Test
Operations on Fractions (अपूर्णांकांवरील क्रिया) MCQ Test — Class 6 Maharashtra SSC
Practice 10 multiple-choice questions with instant answer reveal and explanations.
Operations on Fractions (अपूर्णांकांवरील क्रिया) — MCQ Questions
1'समान अपूर्णांक' (Equivalent Fractions) या संकल्पनेबद्दल खालीलपैकी कोणते विधान सत्य आहे?
Show Answer+
Answer: अपूर्णांकाच्या अंश आणि छेदाला एकाच शून्य नसलेल्या संख्येने गुणल्यास किंवा भागल्यास समान अपूर्णांक मिळतात.
Hint: समान अपूर्णांक म्हणजे मूळ अपूर्णांकाचे मूल्य न बदलता, त्याचे स्वरूप बदलणे.
Solution:
समान अपूर्णांक म्हणजे असे अपूर्णांक ज्यांचे मूल्य समान असते, जरी त्यांचे अंश आणि छेद भिन्न असले तरी.
समान अपूर्णांक मिळवण्यासाठी, मूळ अपूर्णांकाच्या अंश आणि छेदाला एकाच शून्य नसलेल्या संख्येने गुणाकार किंवा भागाकार केला जातो.
उदाहरणार्थ, $1/2$ आणि $2/4$ हे समान अपूर्णांक आहेत, कारण $1/2$ च्या अंश आणि छेदाला $2$ ने गुणल्यास $2/4$ मिळतो. दोन्ही अपूर्णांकांचे मूल्य $0.5$ आहे.
म्हणून, 'अपूर्णांकाच्या अंश आणि छेदाला एकाच शून्य नसलेल्या संख्येने गुणल्यास किंवा भागल्यास समान अपूर्णांक मिळतात' हे विधान सत्य आहे.
2राजने एका केकचा $3/5$ भाग खाल्ला आणि प्रियाने दुसऱ्या तेवढ्याच आकाराच्या केकचा $2/3$ भाग खाल्ला. दोघांपैकी कोणी जास्त केक खाल्ला?
Show Answer+
Answer: प्रियाने
Hint: दोन अपूर्णांकांची तुलना करण्यासाठी, त्यांचे छेद समान करा.
Solution:
राजने खाल्लेला केक: $3/5$
प्रियाने खाल्लेला केक: $2/3$
तुलना करण्यासाठी, आपल्याला दोन्ही अपूर्णांकांचे छेद समान करावे लागतील. $5$ आणि $3$ चा लसावि (लघुत्तम सामाईक विभाज्य) $15$ आहे.
राजच्या अपूर्णांकासाठी: $(3/5) imes (3/3) = 9/15$
प्रियाच्या अपूर्णांकासाठी: $(2/3) imes (5/5) = 10/15$
आता आपण $9/15$ आणि $10/15$ यांची तुलना करू शकतो. $10/15 > 9/15$ असल्याने, प्रियाने राजपेक्षा जास्त केक खाल्ला.
3$4/7$ आणि $5/7$ या अपूर्णांकांची बेरीज किती?
Show Answer+
Answer: $1 rac{2}{7}$
Hint: जेव्हा अपूर्णांकांचे छेद समान असतात, तेव्हा अंशांची बेरीज करा आणि छेद तसाच ठेवा. मिळालेले उत्तर मिश्र अपूर्णांकात रूपांतरित करा.
Solution:
दिलेले अपूर्णांक: $4/7$ आणि $5/7$.
दोन्ही अपूर्णांकांचे छेद समान (म्हणजे $7$) आहेत. म्हणून, आपण फक्त अंशांची बेरीज करू शकतो.
बेरीज = $(4+5)/7 = 9/7$
$9/7$ हा अंशाधिक अपूर्णांक (Improper fraction) आहे. याला मिश्र अपूर्णांकात रूपांतरित करण्यासाठी, $9$ ला $7$ ने भागा. भागाकार $1$ आणि बाकी $2$ येते.
म्हणून, $9/7 = 1 rac{2}{7}$.
4सुनीलने $1/3 + 1/2$ ची बेरीज करताना खालीलप्रमाणे केले: $1/3 + 1/2 = (1+1)/(3+2) = 2/5$. सुनीलची चूक कोणती?
Show Answer+
Answer: बेरीज करण्यापूर्वी त्याने अपूर्णांकांचे छेद समान केले नाहीत.
Hint: अपूर्णांकांची बेरीज किंवा वजाबाकी करताना, एक महत्त्वाचा नियम नेहमी लक्षात ठेवा.
Solution:
जेव्हा दोन अपूर्णांकांची बेरीज किंवा वजाबाकी करायची असते, तेव्हा त्यांचे छेद (denominator) समान असणे आवश्यक आहे.
सुनीलने थेट अंशांची बेरीज केली आणि छेदांची बेरीज केली, ज्यामुळे उत्तर चुकीचे आले.
योग्य पद्धत अशी आहे: $1/3 + 1/2$. $3$ आणि $2$ चा लसावि $6$ आहे.
$1/3 = (1 imes 2)/(3 imes 2) = 2/6$
$1/2 = (1 imes 3)/(2 imes 3) = 3/6$
आता बेरीज: $2/6 + 3/6 = (2+3)/6 = 5/6$
सुनीलने बेरीज करण्यापूर्वी अपूर्णांकांचे छेद समान केले नाहीत, ही त्याची चूक होती.
5अनिताकडे $5/8$ मीटर लांबीची रिबन होती. तिने त्यातील $1/4$ मीटर रिबन वापरली. तिच्याकडे आता किती रिबन शिल्लक आहे?
Show Answer+
Answer: $3/8$ मीटर
Hint: शिल्लक रिबन शोधण्यासाठी वजाबाकी करा. वजाबाकी करण्यापूर्वी अपूर्णांकांचे छेद समान करा.
Solution:
अनिताकडे असलेली एकूण रिबन = $5/8$ मीटर.
तिने वापरलेली रिबन = $1/4$ मीटर.
शिल्लक रिबन शोधण्यासाठी वजाबाकी करा: $5/8 - 1/4$.
येथे छेद समान नाहीत. $8$ आणि $4$ चा लसावि $8$ आहे.
$1/4$ ला $8$ छेद असलेल्या अपूर्णांकात रूपांतरित करा: $1/4 = (1 imes 2)/(4 imes 2) = 2/8$.
आता वजाबाकी करा: $5/8 - 2/8 = (5-2)/8 = 3/8$ मीटर.
म्हणून, अनिताकडे आता $3/8$ मीटर रिबन शिल्लक आहे.
6$2 rac{1}{3}$ या मिश्र अपूर्णांकाचे अंशाधिक अपूर्णांकात रूपांतर खालीलपैकी कोणते आहे?
Show Answer+
Answer: $7/3$
Hint: मिश्र अपूर्णांकाचे अंशाधिक अपूर्णांकात रूपांतर करण्यासाठी, पूर्णांक भागाला छेदाने गुणा आणि अंशात मिळवा. छेद तसाच ठेवा.
Solution:
दिलेला मिश्र अपूर्णांक: $2 rac{1}{3}$.
येथे, पूर्णांक भाग $2$ आहे, अंश $1$ आहे आणि छेद $3$ आहे.
अंशाधिक अपूर्णांकात रूपांतर करण्यासाठी सूत्र: (पूर्णांक भाग $ imes$ छेद) + अंश / छेद
म्हणून, $(2 imes 3) + 1 / 3 = (6 + 1) / 3 = 7/3$.
$2 rac{1}{3}$ चे अंशाधिक अपूर्णांकात रूपांतर $7/3$ आहे.
7$1 rac{1}{4} + 2 rac{1}{2}$ याची बेरीज किती?
Show Answer+
Answer: $3 rac{3}{4}$
Hint: मिश्र अपूर्णांकांची बेरीज करताना, पूर्णांक भागांची वेगळी बेरीज करा आणि अपूर्णांक भागांची वेगळी बेरीज करा. अपूर्णांक भागांची बेरीज करण्यापूर्वी त्यांचे छेद समान करा.
Solution:
दिलेले मिश्र अपूर्णांक: $1 rac{1}{4}$ आणि $2 rac{1}{2}$.
पूर्णांक भागांची बेरीज करा: $1 + 2 = 3$.
अपूर्णांक भागांची बेरीज करा: $1/4 + 1/2$.
छेद समान करण्यासाठी, $1/2$ ला $2/4$ मध्ये रूपांतरित करा.
आता अपूर्णांक भागांची बेरीज: $1/4 + 2/4 = (1+2)/4 = 3/4$.
पूर्णांक भाग आणि अपूर्णांक भाग एकत्र करा: $3 rac{3}{4}$.
8$3 rac{1}{2} - 1 rac{1}{4}$ याची वजाबाकी किती?
Show Answer+
Answer: $2 rac{1}{4}$
Hint: मिश्र अपूर्णांकांची वजाबाकी करताना, पूर्णांक भागांची वेगळी वजाबाकी करा आणि अपूर्णांक भागांची वेगळी वजाबाकी करा. अपूर्णांक भागांची वजाबाकी करण्यापूर्वी त्यांचे छेद समान करा.
Solution:
दिलेले मिश्र अपूर्णांक: $3 rac{1}{2}$ आणि $1 rac{1}{4}$.
प्रथम, अपूर्णांक भागांचे छेद समान करा. $1/2$ ला $2/4$ मध्ये रूपांतरित करा.
आता अपूर्णांक असे आहेत: $3 rac{2}{4} - 1 rac{1}{4}$.
पूर्णांक भागांची वजाबाकी करा: $3 - 1 = 2$.
अपूर्णांक भागांची वजाबाकी करा: $2/4 - 1/4 = (2-1)/4 = 1/4$.
पूर्णांक भाग आणि अपूर्णांक भाग एकत्र करा: $2 rac{1}{4}$.
9अपूर्णांकांची बेरीज किंवा वजाबाकी करताना छेद समान करणे का आवश्यक आहे?
Show Answer+
Answer: कारण अपूर्णांकांचे भाग समान आकाराचे असल्याशिवाय त्यांची बेरीज किंवा वजाबाकी करता येत नाही.
Hint: विचार करा, तुम्ही वेगवेगळ्या आकाराच्या वस्तूंची थेट बेरीज किंवा वजाबाकी करू शकता का? अपूर्णांकांमध्ये छेद म्हणजे भागाचा आकार.
Solution:
अपूर्णांक हे एखाद्या पूर्ण वस्तूच्या भागांचे प्रतिनिधित्व करतात.
जेव्हा तुम्ही $1/2$ आणि $1/4$ यांची बेरीज करता, तेव्हा तुम्ही अर्धा भाग आणि पाव भाग यांची बेरीज करत असता. या भागांचा आकार वेगळा असतो.
यांची बेरीज करण्यासाठी, आपल्याला त्यांना समान आकाराच्या भागांमध्ये रूपांतरित करावे लागते, म्हणजेच त्यांचे छेद समान करावे लागतात. उदाहरणार्थ, $1/2$ म्हणजे $2/4$.
आता $2/4$ आणि $1/4$ हे दोन्ही समान आकाराचे (पाव) भाग आहेत, त्यांची बेरीज $3/4$ येते.
म्हणून, 'अपूर्णांकांचे भाग समान आकाराचे असल्याशिवाय त्यांची बेरीज किंवा वजाबाकी करता येत नाही' हे विधान सत्य आहे.
10कोणत्या अपूर्णांकात $1/3$ मिळवल्यास बेरीज $5/6$ येईल?
Show Answer+
Answer: $1/2$
Hint: ही समस्या सोडवण्यासाठी, बेरजेतून दिलेला अपूर्णांक वजा करा. वजाबाकी करण्यापूर्वी छेद समान करा.
Solution:
समजा तो अपूर्णांक 'x' आहे.
प्रश्नानुसार, $x + 1/3 = 5/6$.
'x' शोधण्यासाठी, $5/6$ मधून $1/3$ वजा करा: $x = 5/6 - 1/3$.
वजाबाकी करण्यासाठी, छेद समान करा. $6$ आणि $3$ चा लसावि $6$ आहे.
$1/3$ ला $6$ छेद असलेल्या अपूर्णांकात रूपांतरित करा: $1/3 = (1 imes 2)/(3 imes 2) = 2/6$.
आता वजाबाकी करा: $x = 5/6 - 2/6 = (5-2)/6 = 3/6$.
$3/6$ या अपूर्णांकाला संक्षिप्त रूप दिल्यास $1/2$ मिळते.
म्हणून, तो अपूर्णांक $1/2$ आहे.
Want more questions?
Practice 60+ questions with AI-powered doubt clearing and step-by-step solutions.
Tips for Operations on Fractions (अपूर्णांकांवरील क्रिया) MCQs
- 1Read each question carefully and identify what is being asked before looking at the options.
- 2Try to solve the problem mentally or on paper first, then match your answer with the options.
- 3Use elimination — rule out clearly wrong options to improve your chances even when unsure.
- 4Check units, signs, and edge cases — these are common traps in Operations on Fractions (अपूर्णांकांवरील क्रिया) MCQs.
- 5Review your mistakes after completing the test to build lasting understanding.
Master Operations on Fractions (अपूर्णांकांवरील क्रिया) on SparkEd
Go beyond MCQs. Practice at three difficulty levels with instant feedback, solutions, and an AI coach to clear every doubt.
Start PractisingSparkEd Maths offers free MCQ tests for Class 1-10 across 7 education boards. All questions are aligned to the 2025-26 syllabus with step-by-step solutions and AI-powered doubt clearing.