Chapter 2 (Balbharati) · Class 7 Maharashtra SSC · MCQ Test
Practical Geometry (व्यावहारिक भूमिती) MCQ Test — Class 7 Maharashtra SSC
Practice 10 multiple-choice questions with instant answer reveal and explanations.
Practical Geometry (व्यावहारिक भूमिती) — MCQ Questions
1त्रिकोणाची रचना करण्यासाठी, जर आपल्याला तीन बाजूंची लांबी दिली असेल, तर त्रिकोण काढण्यासाठी कोणता गुणधर्म वापरला जातो?
Show Answer+
Answer: बाजू-बाजू-बाजू (SSS) कसोटी
Hint: त्रिकोणाच्या तीनही बाजूंची लांबी दिल्यावर, आपण कंपास आणि पट्टी वापरून त्रिकोणाची रचना करतो. या कसोटीला काय म्हणतात याचा विचार करा.
Solution:
जेव्हा त्रिकोणाच्या तीनही बाजूंची लांबी (भुजा) दिली जाते, तेव्हा कंपासच्या मदतीने योग्य अंतरावर कंस काढून त्रिकोणाची रचना केली जाते.
या गुणधर्माला 'बाजू-बाजू-बाजू' (Side-Side-Side) कसोटी असे म्हणतात. म्हणजेच, SSS कसोटी.
2जर आपल्याला त्रिकोणाच्या दोन बाजूंची लांबी आणि त्यांच्यामधील समाविष्ट कोन दिला असेल, तर त्रिकोण काढण्यासाठी कोणता गुणधर्म वापरला जातो?
Show Answer+
Answer: बाजू-कोन-बाजू (SAS) कसोटी
Hint: दिलेल्या माहितीमध्ये दोन बाजू (भुजा) आणि त्यांच्यामधील कोन यांचा समावेश आहे. यावरून कोणत्या कसोटीचे नाव तयार होते याचा विचार करा.
Solution:
जेव्हा त्रिकोणाच्या दोन बाजूंची लांबी (भुजा) आणि त्या दोन बाजूंनी समाविष्ट केलेला कोन दिला जातो, तेव्हा त्रिकोणाची रचना केली जाते.
या गुणधर्माला 'बाजू-कोन-बाजू' (Side-Angle-Side) कसोटी असे म्हणतात. म्हणजेच, SAS कसोटी.
3त्रिकोणाच्या दोन कोनांचे माप आणि त्यांच्या समाविष्ट बाजूची लांबी दिली असता, त्रिकोण काढण्यासाठी कोणत्या कसोटीचा वापर केला जातो?
Show Answer+
Answer: कोन-बाजू-कोन (ASA) कसोटी
Hint: दिलेल्या माहितीमध्ये दोन कोन आणि त्यांच्या मधली बाजू यांचा समावेश आहे. कसोटीचे नाव कसे बनते याचा विचार करा.
Solution:
जेव्हा त्रिकोणाच्या दोन कोनांचे माप आणि त्या दोन कोनांनी समाविष्ट केलेली बाजू (भुजा) दिली जाते, तेव्हा त्रिकोणाची रचना केली जाते.
या गुणधर्माला 'कोन-बाजू-कोन' (Angle-Side-Angle) कसोटी असे म्हणतात. म्हणजेच, ASA कसोटी.
4एका रेषाखंडाच्या लंबदुभाजकावरील कोणताही बिंदू, त्या रेषाखंडाच्या टोकांपासून कसा असतो?
Show Answer+
Answer: समान अंतरावर असतो
Hint: लंबदुभाजकाची व्याख्या आठवा. लंबदुभाजक म्हणजे काय आणि त्याचे गुणधर्म काय आहेत?
Solution:
लंबदुभाजक म्हणजे असा रेषाखंड किंवा रेषा जी दिलेल्या रेषाखंडाला काटकोनात दुभागतो (दोन समान भागांमध्ये विभाजित करतो).
लंबदुभाजकावरील कोणताही बिंदू, त्या रेषाखंडाच्या दोन्ही टोकांपासून समान अंतरावर असतो. हा लंबदुभाजकाचा एक महत्त्वाचा गुणधर्म आहे.
5एका कोनाच्या दुभाजकावरील कोणताही बिंदू, त्या कोनाच्या बाजूंपासून कसा असतो?
Show Answer+
Answer: समान अंतरावर असतो
Hint: कोन दुभाजकाची व्याख्या आठवा. कोन दुभाजक म्हणजे काय आणि त्याचे गुणधर्म काय आहेत?
Solution:
कोन दुभाजक म्हणजे असा किरण जो कोनाला दोन समान कोनांमध्ये विभाजित करतो.
कोन दुभाजकावरील कोणताही बिंदू, त्या कोनाच्या दोन्ही बाजूंपासून समान लंब अंतरावर असतो. हा कोन दुभाजकाचा एक महत्त्वाचा गुणधर्म आहे.
6रेषाखंडाचा लंबदुभाजक काढण्यासाठी, कंपासमध्ये रेषाखंडाच्या लांबीच्या निम्म्यापेक्षा जास्त अंतर घेऊन कंस काढले जातात. हे कंस कोणत्या बिंदूंना केंद्र मानून काढले जातात?
Show Answer+
Answer: रेषाखंडाच्या दोन्ही टोकांना
Hint: लंबदुभाजक काढताना, आपण रेषाखंडाच्या वर आणि खाली कंस काढतो. हे कंस काढण्यासाठी कंपासचे टोक कोठे ठेवले जाते याचा विचार करा.
Solution:
रेषाखंडाचा लंबदुभाजक काढण्यासाठी, कंपासमध्ये रेषाखंडाच्या लांबीच्या निम्म्यापेक्षा जास्त अंतर घेतले जाते.
हे अंतर घेऊन, रेषाखंडाच्या दोन्ही टोकांना (एकदा एका टोकाला आणि नंतर दुसऱ्या टोकाला) केंद्र मानून रेषाखंडाच्या दोन्ही बाजूंना कंस काढले जातात.
7एका विशिष्ट त्रिकोणाची रचना करण्यासाठी खालीलपैकी कोणती माहिती अपुरी आहे?
Show Answer+
Answer: फक्त तीन कोनांचे माप
Hint: त्रिकोण रचनेसाठी किमान किती माहिती आवश्यक असते याचा विचार करा. फक्त कोन दिल्यास काय होते?
Solution:
त्रिकोणाच्या रचनेसाठी विशिष्ट माहिती आवश्यक असते, ज्यामुळे एकच (unique) त्रिकोण तयार होतो.
तीन बाजू (SSS), दोन बाजू व त्यांच्यातील कोन (SAS), दोन कोन व त्यांच्यातील बाजू (ASA), किंवा काटकोन त्रिकोणासाठी कर्ण व एक बाजू (Hypotenuse-Side) या कसोट्या विशिष्ट त्रिकोण काढण्यासाठी वापरल्या जातात.
फक्त तीन कोनांचे माप दिल्यास अनेक भिन्न आकाराचे त्रिकोण काढता येतात (समानकोणीय त्रिकोण), परंतु एक विशिष्ट (unique) त्रिकोण काढता येत नाही. कारण त्यांची बाजूंची लांबी भिन्न असू शकते.
8कोन ABC चा कोन दुभाजक काढताना, B बिंदूला केंद्र मानून एक कंस काढला जातो जो BA आणि BC या बाजूंना अनुक्रमे P आणि Q बिंदूंमध्ये छेदतो. पुढील योग्य पायरी कोणती असेल?
Show Answer+
Answer: P आणि Q बिंदूंना केंद्र मानून, PQ च्या निम्म्यापेक्षा जास्त अंतर घेऊन कोन ABC च्या आत कंस काढणे.
Hint: कोन दुभाजक काढताना, पहिल्या कंसानंतर, पुढील कंस कसे काढले जातात याचा विचार करा. ते कोणत्या बिंदूंना केंद्र मानून काढले जातात?
Solution:
कोन ABC चा कोन दुभाजक काढण्यासाठी, प्रथम B बिंदूला केंद्र मानून एक कंस काढला जातो जो कोनाच्या दोन्ही बाजूंना छेदतो (P आणि Q बिंदूंमध्ये).
पुढील पायरी म्हणून, P आणि Q या दोन्ही बिंदूंना केंद्र मानून, PQ या रेषाखंडाच्या निम्म्यापेक्षा जास्त अंतर कंपासमध्ये घेऊन, कोनाच्या आतल्या बाजूला एकमेकांना छेदणारे कंस काढले जातात.
या दोन कंसांच्या छेदनबिंदूतून आणि B बिंदूतून जाणारा किरण काढल्यास तो कोन दुभाजक असतो.
9काटकोन त्रिकोणाची रचना करण्यासाठी, जर आपल्याला कर्ण (hypotenuse) आणि एक बाजू (side) दिली असेल, तर कोणत्या कसोटीचा वापर केला जातो?
Show Answer+
Answer: कर्ण-भुजा (Hypotenuse-Side) कसोटी
Hint: काटकोन त्रिकोणासाठी एक विशेष कसोटी आहे, ज्यामध्ये कर्ण आणि एक बाजू दिली जाते. त्या कसोटीचे नाव काय आहे?
Solution:
काटकोन त्रिकोणामध्ये एक कोन 90° चा असतो.
जेव्हा काटकोन त्रिकोणाचा कर्ण आणि एक बाजू दिली जाते, तेव्हा 'कर्ण-भुजा' (Hypotenuse-Side) या विशिष्ट कसोटीचा वापर करून त्रिकोणाची रचना केली जाते.
10खालीलपैकी कोणत्या बाजूंच्या लांबीच्या संचातून त्रिकोण तयार करणे शक्य नाही?
Show Answer+
Answer: 2 cm, 3 cm, 6 cm
Hint: त्रिकोण तयार होण्यासाठी, त्रिकोणाच्या कोणत्याही दोन बाजूंची बेरीज तिसऱ्या बाजूच्या लांबीपेक्षा जास्त असणे आवश्यक आहे. याला त्रिकोणीय असमानता गुणधर्म म्हणतात.
Solution:
त्रिकोणीय असमानता गुणधर्म (Triangle Inequality Theorem) सांगतो की, त्रिकोणाच्या कोणत्याही दोन बाजूंच्या लांबीची बेरीज तिसऱ्या बाजूच्या लांबीपेक्षा जास्त असणे आवश्यक आहे.
पर्याय C मध्ये बाजू 2 cm, 3 cm, 6 cm आहेत. येथे, 2 + 3 = 5 cm, जी तिसरी बाजू 6 cm पेक्षा लहान आहे (5 < 6).
म्हणून, 2 cm, 3 cm, 6 cm या लांबीच्या बाजू असलेला त्रिकोण तयार करणे शक्य नाही.
Want more questions?
Practice 60+ questions with AI-powered doubt clearing and step-by-step solutions.
Tips for Practical Geometry (व्यावहारिक भूमिती) MCQs
- 1Read each question carefully and identify what is being asked before looking at the options.
- 2Try to solve the problem mentally or on paper first, then match your answer with the options.
- 3Use elimination — rule out clearly wrong options to improve your chances even when unsure.
- 4Check units, signs, and edge cases — these are common traps in Practical Geometry (व्यावहारिक भूमिती) MCQs.
- 5Review your mistakes after completing the test to build lasting understanding.
Master Practical Geometry (व्यावहारिक भूमिती) on SparkEd
Go beyond MCQs. Practice at three difficulty levels with instant feedback, solutions, and an AI coach to clear every doubt.
Start PractisingSparkEd Maths offers free MCQ tests for Class 1-10 across 7 education boards. All questions are aligned to the 2025-26 syllabus with step-by-step solutions and AI-powered doubt clearing.